Monday, August 19

Sponsored Ad

ไขข้อข้องใจ ยาธาตุน้ำขาวกับยาธาตุน้ำแดง แตกต่างกันอย่างไร?

 

ยาธาตุน้ำขาว

ยาธาตุน้ำขาว (ภาษาอังกฤษ : Salol et Menthol Mixture) เป็นยาที่ใช้รับประทานเพื่อทำลายเชื้อโรคในลำไส้ แก้ปวดท้อง แก้ท้องเสีย แก้อาการท้องอืดท้องเฟ้อ จุกเสียด ช่วยขับลม

ยาธาตุน้ำขาวเป็นยาน้ำสีขาวในรูปแบบของยาน้ำแขวนตะกอน (Suspension) มีกลิ่นหอม รสหวาน รับประทานง่าย เป็นยาสามัญประจำบ้านที่หาซื้อได้ง่าย มีราคาถูก สามารถใช้ได้ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ พบรายงานอาการไม่พึงประสงค์น้อย จึงเป็นยาที่ได้รับความนิยมในผู้บริโภคตลอดมา

ส่วนประกอบของยาธาตุน้ำขาว

ในยาธาตุน้ำขาว 100 มิลลิลิตร จะประกอบไปด้วย

  1. ฟีนิลซาลิไซเลต (Phenyl salicylate หรือ Salol) ปริมาณ 2 กรัม ซึ่งเป็นอนุพันธ์ของกรดซาลิซิลิก (Salicylic acid) มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อในลำไส้ (Intestinal antiseptic) จึงช่วยแก้อาการท้องเสียจากการติดเชื้อแบคทีเรียได้ เช่น จากอาหารเป็นพิษ ลำไส้อักเสบ เป็นต้น
  2. เอนีสออยล์ (Anise oil) ปริมาณ 0.132 มิลลิลิตร ซึ่งมีฤทธิ์ในการขับลม
  3. เมนทอล (Menthol) ปริมาณ 0.176 กรัม ซึ่งมีฤทธิ์ในการขับลม และช่วยแต่งกลิ่นและรสให้ดีขึ้น

สรรพคุณของยาธาตุน้ำขาว

ใช้รับประทานเพื่อทำลายเชื้อโรคในลำไส้ รักษาอาการอักเสบของลำไส้ แก้ปวดท้อง แก้ท้องเสีย (อาการท้องเสียจากการติดเชื้อแบบไม่รุนแรง) แก้อาการท้องอืดท้องเฟ้อ จุกเสียดแน่นท้อง ช่วยขับลม นอกจากนี้ยังช่วยเคลือบกระเพาะอาหารเพื่อการทำลายเชื้อโรคในลำไส้ หรือควบคุมเชื้อแบคทีเรียในกระเพาะอาหารที่เป็นต้นเหตุทำให้กระเพาะอาหารมีกรดมาก (แต่ยานี้ไม่ได้มีส่วนช่วยในการลดกรด)

ข้อห้าม/ข้อควรระวังในการใช้ยาธาตุน้ำขาว

  • ห้ามใช้ในผู้ที่แพ้ยานี้
  • โดยปกติแล้วจะไม่ค่อยพบรายงานการแพ้ยาธาตุน้ำขาว เนื่องจากยานี้เป็นยาสามัญประจำบ้านที่สามารถหาซื้อรับประทานได้เองตามร้านขายยาทั่วไป แต่มีข้อควรระวังคือ ในผู้ที่แพ้สารซาลิไซเลต (Salicylate) ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานยาชนิดนี้
  • ยานี้สามารถใช้ได้ทั้งในเด็ก ผู้ใหญ่ และหญิงตั้งครรภ์ แต่ต้องรับประทานในขนาดตามคำแนะนำที่ระบุไว้บนฉลากยาเท่านั้น
  • ยาธาตุน้ำขาวมีแอลกอฮอล์เป็นส่วนผสมอยู่ จึงควรใช้ยาด้วยความระมัดระวัง

ผลข้างเคียงของยาธาตุน้ำขาว

  • ส่วนผสมของเมนทอล (Menthol) ในยาธาตุน้ำขาว อาจทำให้เกิดอาการปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน วิงเวียน เดินเซ หรืออาจถึงขั้นไม่รู้สึกตัวได้ นอกจากนี้ยังมีรายงานผู้ป่วยเกี่ยวกับการเกิดภาวะภูมิไวเกิน (Hypersensitivity) จากการได้รับเมนทอลอีกด้วย โดยอาการที่พบคือ ผู้ป่วยจะมีผื่นเกิดขึ้นทั่วร่างกาย ลักษณะผื่นเป็นแบบผื่นลมพิษ และมีอาการร้อนวูบวาบ
  • จากรายงานอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาประจำปี พ.ศ.2550 ซึ่งได้รวบรวมข้อมูลไว้ตั้งแต่ปี พ.ศ.2525-2550 พบรายงานอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาที่ประกอบด้วย Salol + Anise oil + Menthol โดยอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาที่พบคือ ปากชา หน้าบวม ปากบวม ตัวบวม ผื่นชนิด Erythematous อย่างละ 1 รายงาน พบอาการคัน (Pruritus) และผื่น (Rash) อย่างละ 2 รายงาน และพบรายงานการเกิดผื่นชนิด Maculopapular rash และผื่นลมพิษ (Urticaria) อย่างละ 3 รายงาน

 

ยาธาตุน้ำแดง

Sponsored Ad

ยาธาตุน้ำแดง (ภาษาอังกฤษ : Stomachic Mixture, Mixture Stomachica หรือ Mixt. Stomachica) เป็นยาสามัญประจำบ้านที่มีรสหวานเล็กน้อย เย็น ซ่า และเผ็ดร้อนเล็กน้อย มีข้อบ่งใช้สำหรับเป็นยาแก้ท้องขึ้น จุกเสียด ท้องแน่นเฟ้อ เรอเหม็นเปรี้ยว โดยตัวยาหลักจะประกอบด้วยโซเดียมไบคาร์บอเนตและ/หรือสารออกฤทธิ์อื่น ๆ ที่ส่วนใหญ่จะเป็นสมุนไพรที่มีสรรพคุณช่วยดูดซับแก๊สในทางเดินอาหาร แก้อาการท้องอืด ไม่สบายท้อง เช่น

  • โกฐน้ำเต้า (Rhubarb) เป็นสมุนไพรที่มีฤทธิ์เป็นยาระบาย โดยการกระตุ้นให้เกิดการบีบตัวของลำไส้ใหญ่ แก้ธาตุอ่อน (ธาตุเบา หมายถึง กินยาระบายอ่อน ๆ ก็ถ่าย) ช่วยขับลมในลำไส้ แก้ท้องอืดเฟ้อ เรอเหม็นเปรี้ยว และช่วยให้การขับถ่ายเป็นปกติ
  • การบูร (Camphor) เป็นสมุนไพรที่มีกลิ่นจำเพาะ รสเผ็ดร้อน หอมเย็นซ่า มีสรรพคุณเป็นยาขับลม เป็นยาระงับเชื้อโรคอย่างอ่อน แก้อาการจุกเสียด แก้ปวดท้อง ท้องร่วง
  • สะระแหน่/เปปเปอร์มินต์ (Peppermint) เป็นสมุนไพรที่มีกลิ่นหอมเย็น ช่วยขับลม ทำให้สบายท้อง

สรรพคุณของยาธาตุน้ำแดง

  • ใช้เป็นยาขับลมในกระเพาะและลำไส้ ช่วยแก้อาการท้องขึ้น (ท้องอืดท้องเฟ้อ) จุกเสียด แน่นเฟ้อ เรอเหม็นเปรี้ยว แหวะ/สำรอกอาหารออกมา เนื่องจากมีกรดในกระเพาะ
  • ช่วยบรรเทาอาการปวดท้องเนื่องจากจุกเสียด ท้องขึ้น ท้องเฟ้อ
  • นอกจากนี้ยังช่วยเจริญอาหารได้ด้วย (มีผลกระตุ้นความอยากอาหารได้บ้าง)

ข้อห้าม/ข้อควรระวังในการใช้ยาธาตุน้ำแดง

  • เด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี และสตรีตั้งครรภ์ไม่ควรรับประทานยานี้ เนื่องจากยานี้มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนผสม แม้จะมีปริมาณน้อยก็ตาม
  • ห้ามใช้ยานี้ในผู้ป่วยที่เป็นโรคหัวใจหรือโรคไต เพราะในยาธาตุน้ำแดงจะมีเกลือโซเดียมค่อนข้างสูง (0.15-0.60 กรัม) จึงไม่ควรใช้ยานี้กับผู้ที่เป็นโรคหัวใจและโรคไต ซึ่งต้องงดหรือลดปริมาณเกลือที่รับประทานอยู่แล้ว
  • ผู้ป่วยที่เป็นโรคตับไม่ควรรับประทานยาธาตุน้ำแดงยี่ห้อที่มีส่วนประกอบของทิงเจอร์บอระเพ็ด (Compound tinospora tincture) เช่น ยาธาตุน้ำแดงองค์การเภสัชกรรม เพราะจากรายงานการวิจัยพบว่า บอระเพ็ดในขนาดสูงมีความเป็นพิษต่อไตและตับในสัตว์ทดลอง และมีความเป็นพิษในคน โดยทำให้ค่าเอนไซม์ในตับสูงขึ้น
  • ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยานี้ในผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจวาย
  • ห้ามใช้ยานี้ติดต่อกันเป็นเวลานาน เพราะร่างกายอาจดูดซึมโซเดียมไบคาร์บอเนตซึ่งมีฤทธิ์เป็นด่าง จนทำให้เกิดภาวะเลือดเป็นด่าง (Alkalosis) ได้
  • ควรระมัดระวังในการใช้ยานี้ในเด็กโตและเด็กที่มีประวัติเป็นโรคหลอดเลือดตีบหรือชัก
  • ควรระมัดระวังในการใช้ยานี้ในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง ถ้ารับประทานยาพร่ำเพรื่อก็อาจทำให้ความดันโลหิตขึ้นสูงได้
  • การใช้ยานี้ร่วมกับยาดิจิทาลิส (Digitalis), อินโดเมทาซิน (Indomethacin) และยาบำรุงโลหิต ยาธาตุน้ำแดงจะลดการดูดซึมของยาเหล่านี้

ผลข้างเคียงของยาธาตุน้ำแดง

ยาธาตุน้ำแดงเป็นยาที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนผสมในปริมาณเจือจาง โดยทั่วไปถ้าไม่รับประทานยาเกินขนาดก็มักไม่ทำให้เกิดผลข้างเคียงอะไร แต่อย่างไรก็ตาม ควรระมัดระวังการใช้ยานี้ในผู้ป่วยโรคกระเพาะ ถ้ารับประทานยาแล้วมีอาการแสบท้องก็ควรงด

 

ยาธาตุน้ำขาวกับยาธาตุน้ำแดงต่างกันอย่างไร ?

ยาธาตุทั้ง 2 ชนิดมีความต่างกัน โดยยาธาตุน้ำขาวจะเหมาะกับผู้ที่มีอาการท้องเสียที่เกิดจากการติดเชื้อ หรือจากสารพิษของเชื้อที่ไม่รุนแรงแล้วมีอาการปวดท้อง และไม่ใช่ยาลดกรด ส่วนยาธาตุน้ำแดง จะเหมาะกับผู้ที่มีอาการท้องอืดท้องเฟ้อและช่วยลดกรดได้บ้าง เพราะเป็นด่างอ่อน ๆ

 

ที่มา: medthai.com

Sponsored Ad